Emotioneel…. zo reageert iedere persoon op een ingrijpende verandering die je persoonlijk diep raakt. Wanneer je wordt geconfronteerd met bijvoorbeeld; ontslag, een chronische ziekte, een echtscheiding ontstaat een verwerkingsproces. De hevige reacties hebben te maken met het gevoel dat je als het ware met lege handen staat. Het oude, vertrouwde is er niet meer of werkt niet meer en er is nog geen zicht op iets nieuws. Tussen afscheid en nieuw begin ligt een periode van verwarring, chaos en onzekerheid. Hoe groter de impact van de verandering , hoe heviger de emoties. Iedere persoon is verschillend. Je kunt niet voorspellen hoe iemand zal reageren. In stilte? Woedend? Wat ik door praktijkervaring wel weet, is dat iedereen het verwerkingsproces doorloopt op zijn eigen manier , in zijn eigen tempo en op zijn eigen tijd.

Kübler-Ross onderscheidt verschillende fasen in het verwerkingsproces.
verwerkingproces emotionele respons

•Ontkenning. Het kan niet waar zijn! Het is een vergissing! Met mij is niets aan de hand! Ontkennen is een natuurlijke bescherming ,omdat de impact van de verandering te groot is om in één keer te behappen. Het is een grote schok, het slechte nieuws wordt niet als waar aanvaard. Het is belangrijk dat er ruimte is om zowel verbaal als non-verbaal zijn gevoelens te kunnen uiten.

•Woede. Waarom ik? Als je niet langer kan blijven ontkennen, volgt de fase van woede en ergernis. Er komen gevoelens van ergernis, woede, afgunst en wrok. Deze fase is vaak moeilijk op te vangen door familie, vrienden en hulpverleners. Dit komt doordat de woede zich op alles kan richten en ook geprojecteerd wordt op de omgeving. In de manier van reageren lijkt men in deze fase vaak onvriendelijk, ondankbaar en kritisch. Men kan het leven voor iedereen in hun omgeving erg moeilijk maken. Een respect- en begripvolle, verdraagzame houding kan de stemming verzachten en de eisen langzamerhand milder maken. De intensiteit van woede kan ook te maken hebben met gevoelens uit het verleden.

•Marchanderen of onderhandelen. Dan komt ‘Ja, ik, maar…’, naar boven. Men probeert op alle mogelijke manieren onder de werkelijkheid uit te komen. Het is een vorm van negatief onderhandelen of emotionele chantage om aan de gevolgen van het slechte nieuws of verandering te ontkomen. Bijvoorbeeld door een functie te gaan doen die onder het opleidingsniveau ligt, onderhandelen over de alimentatie en prijs zo hoog mogelijk te stellen voor het aangedane leed in het huwelijk. Men probeert houvast te vinden om niet verder weg te zakken en in de put te raken. Bewust of onbewust wordt aangevoeld dat het dieptepunt nog moet komen en dat probeert men over te slaan. Als marchanderen niet werkt, bestaat de kans om door te schieten naar de fasen van woede en ontkenning. Een belangrijke doorbraak is het toegeven aan onderdrukte gevoelens en erkennen dat de situatie is zoals die is.

•Depressie. De werkelijkheid is niet langer meer met beloften te voorkomen. Er is geen vraag meer, er is erkenning. De waarheid dringt steeds meer door. Dat uit zich door gevoelens van onzekerheid, lusteloosheid, apathie, onverschilligheid of zwaarmoedigheid. Hoop en wanhoop wisselen elkaar af. Er is de neiging zich terug te trekken en te isoleren. De woede die er nog is, keert zich naar binnen. In deze fase is het belangrijk om een manier te zoeken om in contact te blijven met de buitenwereld en zoveel mogelijk te praten over de situatie.

• Acceptatie. Alles is beter dan in deze situatie vast te zitten! Wat ik had, ben ik toch al kwijt. Wat heb ik nog te verliezen? Er is een verschil tussen aanvaarding en berusting. Aanvaarding is een gevoel van triomf, een gevoel van vrede, van rust over het slechte nieuws dat te veranderen is. Berusting is meer het gevoel van verslagenheid, van bitterheid… ik ben het vechten moe! Men sluit zich af voor alles en iedereen. Het is belangrijk dat er mensen zijn die contact met je blijven houden. De omkeer van berusting naar acceptatie moet uit jezelf komen. Er zijn mensen die niet komen tot acceptatie.

Verwerken is een grillig proces. De meeste mensen maken de fasen in de genoemde volgorde door met of zonder hulp van buitenstaanders. Sommige blijven steken in een fase, anderen doorlopen meerdere fasen tegelijk of in een andere volgorde. Ook zijn overlappingen of het overslaan van fasen mogelijk. Het belangrijkste is dat je de fasen van het verwerkingsproces in je achterhoofd hebt om deze te kunnen herkennen én duiden.

thank you for beiing so human

Ter afsluiting een gedicht:

Misschien.

Je denkt misschien
dat je wat moet zeggen.

Je denkt misschien
dat je me moet opvrolijken.

Je wilt me misschien weer zien lachen
en genieten.

Je denkt misschien dat je me moet troosten
en adviseren.

Wat ik je vraag is dit.
Wil je nog eens
en nog eens
luisteren naar mijn verhaal,
naar wat ik voel en denk.

Je hoeft alleen maar stil te zijn ,
mij aan te kijken,
mij tijd te geven.

Je hoeft zelfs mijn verdriet niet te begrijpen,
maar als het kan slechts te aanvaarden
zoals het voor mij voelt.

Je luisterend aanwezig zijn
zal mijn dag anders maken
en feestdagen verlichten

Bron: Stichting Elisabeth Kübler-Ross Nederland.
Bron: Gedicht ‘Uit de dagen die je niet vergeet’ Marinus v.d. Berg.

(Bijdrage van: Ingeborg Voskamp)

(wil jij automatisch een e-mail krijgen als er een nieuw bericht is gepubliceerd? Meld je dan aan via onderstaande formulier)


 

Ingeborg Voskamp
Na het afronden van de post hbo opleiding: “Trainen met Hart en Ziel” werk ik als zelfstandig trainer en coach. Ik richt mij op de persoonlijke ontwikkeling en het versterken van mensen in hun dagelijks werk. De coaching, workshops én trainingen zijn gericht zijn op het verbeteren van jouw Persoonlijk Leiderschap, Persoonlijke Presentatie en Communicatie. Wat is het uitgangspunt? Het herkennen, bewust worden en inzicht krijgen in je eigen manier van denken, je gevoelens, je gedrag en je manier van communiceren. Wat is het doel? Je krijgt handvatten aangereikt om op een adequatere manier in de dagelijkse werkpraktijk te functioneren. Als trainer en coach kan ik mensen raken, in beweging zetten en leren reflecteren op hun eigen handelen. Mijn motto is:'' Leef bewust en Leer elke dag"
Ingeborg Voskamp
Ingeborg Voskamp

Latest posts by Ingeborg Voskamp (see all)